شصت و هشتمین نشست ادبیات معاصر افغانستان به رونمایی و نقد و بررسی کتاب پژوهشی «آفتابی در میان سایه‌ای»، نوشته محمدسرور مولایی اختصاص داشت. به گزارش روابط عمومی حوزه هنری، کتاب پژوهشی «آفتابی در میان سایه‌ای» اثری گزارش گونه درباره فعالیت و شعرهای مولانا‌شناس، عارف و شاعر معروف افغانستان، «حیدری وجودی» است که در سال 1318 به دنیا آمد و در حوزه ادبیات و پژوهش فعالیت کرد. جلسه نقد و بررسی این کتاب با حضور محمدسرور مولایی(نویسنده اثر) و فاطمه توسل پناهی(نویسنده و کارشناس) در سالن اوستا حوزه هنری برگزار شد. در جریان این نشست درباره عنوان اثر و ویژگی آثار «حیدری وجودی» صحبت و به این نکته اشاره شد که «حیدری وجودی» حلقه‌های وجودی را از زمانی که سن پایینی داشت شروع کرد و بر همین اساس وجود وی با مثنوی معنوی آمیخته بود. همچنین در بخشی از این جلسه به این نکته پرداخته شد که جریان خانقاهی احتمالا ژانر ادبی بوده که در دنباله‌ روزگار پیشین افغانستان و هندوستان شکل گرفته است. فاطمه توسل پناهی در این نشست گفت: محمدسرور مولایی جریان شعر را در کتاب «آفتابی در میان سایه‌ای» آورده که می‌تواند الگویی برای تحقیقات ادبی باشد. این جریان شعری بر اساس محتوایی متکی بر عشق و عرفان است و به لحاظ فرم و صورت بیشتر در حالت غزل است که نام و القاب پیران و شیخ‌ها به صورت ردیف در اشعار آمده و در ذکر و سما خوانده می‌شود. در این حلقه‌ها اشعار شاعران نام آوری مثل سنایی و مولانای بلخی و عطار نیشابوری، حافظ و بیدل خوانده و تفسیر می‌شده است. آثاری که در این حلقه‌ها پدید می‌آمده توسط خانقاهی‌ها چاپ می‌شد؛ بنابراین در جریان شعر رسمی و نوگرا قرار گرفته نمی‌شده است. تاثیر شاعران صوفی و عارفان پیشین هم در این اشعار نمایان است و اندیشه و مضامین عرفانی آنها توسط این جریان فکری تداوم و استمرار پیدا کرده است. وی ادامه داد: ستایش پیران و مشایخ مختلف در شعرهای خلق شده در این حلقه‌ها دیده می‌شده؛ یعنی اگر مریدی در سلسله‌ای وجود داشته و در میان کار به شیخ دیگری دست می‌داد، تمامی آن افراد را یاد و ستایش می‌کرده است. پناهی در بخش دیگری از این نشست گفت: تاکید دیگر این جریان شعری، آزادی از بند تعلقات و جنگ و کینه و تعصب است. مضمون غالب شعر «حیدری وجودی» عشق است وی در این نشست به ویژگی آثار «حیدری وجودی» اشاره کرد و یادآور شد: مضمون غالب در اشعار «حیدری وجودی» عشق و مهر است و علاوه بر آن به موضوعات اجتماعی و میهنی نیز توجه ویژه‌ای داشته است. توجه به فرهنگ یکی دیگر از مواردی است که «حیدری وجودی» برای آن اهمیت قائل بوده؛ به طوریکه وطن را به تن و فرهنگ را به جان تن تشبیه می‌کند. اشعار وی یک نوع سردرگمی و چالش ملتی را نشان می‌دهد که به لحاظ جغرافیایی از پیکره جدا شده اما در فرهنگ یگانه هستند. در این جلسه به این نکته اشاره شد که تعهد «حیدری وجودی»در پرداختن به مسائل اجتماعی بخاطر درد آشنایی وی است و بیان درد و آلام در اشعار وی نیز یک همدلی را با خواننده ایجاد می‌کند. به گفته پناهی، در آثار «حیدری وجودی» همچنین رخدادهاهای ناگوار در آثار وجودی بسامد بالایی دارد و او ضمن پرداخت به مسائل اجتماعی به آسیب شناسی اجتماعی نیز پرداخته یعنی به ریشه‌یابی ناملایمات پرداخته است. در بخش دیگری از این جلسه تاثیرپذیری «حیدری وجودی» از شاعران پیشین، شاعران میانی و هم‌روزگاران خود مثل خالد فروغ، واسط باختری مطرح شد که در دیوان وی هم تضمین و درج از آثاری از این شعرا دیده می‌شود. ارادت حیدری وجودی به پیامبر و امامان فاطمه توسل پناهی همچنین در گفته‌هایش این نکته را یادآوری کرد که «حیدری وجودی» به پیامبر، امام علی (ع) و امام حسین (ع) ارادت ویژه‌ای داشته و در یادکردن از امامان به این شکایت دارد که چرا مفاهیم اصیل دینی دستخوش فراموشی و دگرگونی شده است. در بخش دیگری از این جلسه به این نکته اشاره شد که «حیدری وجودی» از شاعران فراملی بوده و به صلح در آثارش تاکید ویژه‌ای داشته است. محمدسرور مولایی پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی اهل افغانستان که دیگر سخنران این نشست بود، یکی از فعالیت‌های «حیدری وجودی» را شرح مثنوی مولانا معرفی کرد و در ادامه به اهمیت مثنوی‌خوانی پرداخت. وی گفت: سال‌ها پیش چند درس از جلسات مثنوی «حیدری وجودی»در قالب صوت به دستم رسید و من 8 درس را با آنچه در ایران نوشته شده متفاوت یافتم؛ بنابراین چون بحث جهانی، و درباره مولانا بود به خانواده وی اعلام کردم که حاضر هستم بدون هیچ مزد و منتی تمام 400 ساعت کاست آموزشی استاد را تنظیم کنم. اگر بتوانیم به این میراث گرانبها که غنیمتی بس بزرگ در حیطه مثنوی‌شناسی و مولوی‌شناسی دست پیدا کنیم، مایه افتخار است. مولایی در بخش دیگری از سخنانش به تاثیر حضور «حیدری وجودی» در کتابخانه عامه کابل اشاره کرد و در خصوص فعالیت‌هایش اظهار کرد: در مطالعات دیوان «حیدری وجودی» به چیزهایی رسیدم که وقتی در قالب کتاب به افرادی که بر آثار وی مقدمه و تقریظ نوشته بودند ارائه کردم، متعجب شدند که این مطالب در کدام بخش از دیوان اشاره شده است. حیدری وجودی برای هویتی که در افغانستان انکار می‌شد جنگیده وی افزود: یکی از نکاتی که «حیدری وجودی» به ما می‌گوید این است که مهم نیست شناسنامه خود را از کجا گرفته‌اید و شهر و قوم شما چیست، شناسنامه شما مفاخر گذشته و پیشینه شما است. در شرایطی که اکثر افراد فکر می‌کردند که «حیدری وجودی» عارف وارسته‌ای است که کاری به کار دنیا ندارد و فقط به عرفان و تجربه‌های عرفانی پرداخته است. وی حضور محسوسی در جامعه داشته و برای هویتی که در افغانستان انکار می‌شده جنگیده است. او حس عجیبی به فرهنگ و پیشینه دارد و درگیر یک مسئله است و آن افغانستان است که پیشینه آن مورد انکار حاکمان است و او برایش تلاش کرده تا هویت زبانی خود را حفظ کند. حیدری وجودی حلقه اتصال من با تمام شعر فارسی است این پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی اهل افغانستان با بیان اینکه «حیدری وجودی» حلقه اتصال من با تمام شعر فارسی است به اهمیت شناخت بزرگان اشاره کرد و گفت: من نیز مثل خیلی از افراد «حیدری وجودی» را به عنوان یک عارف می‌شناختم. برایم هر صفحه از دیوان وی یک شناخت تازه بود که تمام آنها را در این کتاب گردآوری کردم. وی با انتقاد به غزل معاصر افغانستان که در تقلید غزل‌سرایان معروف است و هیچ کشف تازه‌ای در این آثار وجود ندارد، به این نکته اشاره کرد که «حیدری وجودی» برخلاف رویه بسیاری از افراد، حتی زبان و موضوع غزل را نیز تغییر داد. مولایی گفت: من این کتاب را با پول شخصی‌ام چاپ کردم و 100 جلد آن را به خانه ادبیات افغانستان اهدا کردم تا افراد آن را بخوانند و با دیدگاه «حیدری وجودی» آشنا شوند. وی در پایان سخنانش به اهمیت تلاش افراد و افزایش آگاهی تاکید کرد و خطاب به حاضران اظهار کرد: اگر منتظر باشید که دولت یا شخصی برای شما کاری کند، هیچ چیزی پیش نخواهد رفت. گاه لازم است مدرسه با پول افراد ساخته شود تا آبادانی و آگاهی شکل گیرد. غزنه سال‌ها پایتخت افغانستان بوده اما امروز خرابه است و ما می‌توانیم مثل اصفهان برای ایران که امروز دارای یک شناسنامه است، برای غزنه کار کنیم. وی با پیشنهاد مطالعه کتاب «آفتابی در میان سایه‌ای» اعلام کرد: «حیدری وجودی» شما را به شگفتی واخواهد داشت و آثارش تصور خواننده را نسبت به یک صوفی تغییر می‌دهد و درس‌های زیادی برای زندگی و نگاه به تاریخ و فرهنگ‌مان به همراه دارد. انتهای پیام/